Thánh nhân cũng như phàm phu đều có sáu căn thường xuyên tiếp xúc với sáu trần. Thế gian pháp nhiều vô lựợng, vô biên nhưng tựu trung có thể thu gọn vào sáu loại: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp (chính là sáu trần). Sau sự tiếp xúc này đều có cảm thọ: lạc, khổ hoặc bất khổ bất lạc (trung tính). Biết rõ sự tập khởi, sự yếu dần, mờ nhạt và tan biến của những loại cảm thọ này nhờ vào tâm ý không dính mắc vào những cảm thọ mới dần dà tập được lục căn thanh tịnh.
Tu sửa tâm từ nhân duyên. Nhân (cause), duyên (condition). Nhân duyên đầu tiên sinh ra quả đau khổ là sự dính mắc cảm thọ sơ khai sau tiếp xúc sơ khởi của sáu căn tiếp xúc với sáu trần. Ngay bây giờ và tại đây, thực tập chấm dứt sự dính mắc này...chú tâm, tinh cần, tỉnh thức v.v...
Tu từ nhân, không tu từ quả. Buông bỏ, không dính mắc, không trói buộc vào nguyên nhân. Những lời khuyên đừng tham, đừng sân, đừng si...hay là buông bỏ tham, sân, si đều có vẻ buông bỏ quả đã kết tinh. Tham, sân, si đều là những thành quả; nó là tâm ý được vun bồi, được tạo ra và đã hình thành. Chúng đã thành hình, chúng là kết quả do những nguyên nhân tâm ý kích thích (stimulants), tâm ý thúc dục, đầu têu, xui khiến như là muốn, thích, ưa, thèm, mong, cầu, chiếm hữu v.v...
Ví dụ: Tham (greed) là kết quả của tâm ý muốn sở hữu (desire to acquire, possess) thái quá. Tâm ý muốn thái quá mới là nguyên nhân phải từ bỏ. Muốn có của, muốn có lợi dưỡng, muốn có sắc, có danh, ăn, uống, ngủ nghỉ...
Không ai thấy được tâm ý tham của mình để dừng lại, nhưng ai cũng có khả năng thấy ta muốn có, ta muốn chiếm đoạn, ta biết ta đang mong cầu, ưa, thích, yêu, cần, cầu, mong, ước, mơ, v.v...Thấy biết những nguyên nhân (stimulants) tạo lòng tham này hiện ra và biến mất. Biết, biết, biết; biết chúng đang tập khởi, chúng đang hoại diệt; không bị dính mắc vào chúng, không bị trói buộc vào chúng tức là buông bỏ những nguyên nhân.Tu sửa từ nhân duyên phát khởi, xui khiến này cho lòng tham không có cơ hội kết tinh, thành hình.
Phần lớn muốn tập luyện cho có cái tâm biết rõ ràng một cách chú tâm, tinh cần, tỉnh thức ngay bây giờ, tại đây phải nhờ vào theo giõi hơi thở, trì chú hoặc niệm Phật. Trong cuộc sống tập bỏ đi những mong muốn, yêu cầu, ưa, thèm mà chú tâm vào ta nên làm gì cho nhân sinh. Bỏ vị kỷ hướng đến vị tha...Phật dạy biết bao nhiêu phương pháp: ba y một bát...áo phấn tảo...ăn vừa no...sống biết đủ...Những lời dạy này là giới luật...để dừng lại sự trưởng thành miên man của cảm thọ...dừng và buông bỏ...cảm thọ không nhóm họp nữa mà từ từ yếu tàn...biến mất...Chỉ cần thấy biết sự tập khởi, sự tan biến đến tự nhiên, đi tự nhiên...Không can thiệp, không cố gắng muốn cái gì cả...
Sân (ill will thoughts): Không thỏa mãn, không hài lòng vì nghịch cảnh, chống đối...Tự ngã bị xâm phạm...nên quật khởi bảo vệ...
Si: Phần lớn do điên đảo tưởng. Tưởng là đúng, cho là đúng những gì ngược với sự thật tự nhiên.
CTHuy 3/11/2017
Dưới đây ta thay hình ảnh Thập nhi nhân duyên, trình bày rất hay. Sau cái xúc của sáu căn với sáu trần...thọ với chánh niệm...Dấu x màu đỏ...cắt đứt chuỗi luân hồi...Thọ từ bên trong, bên ngoài thấy biết sanh diệt ghi nhớ...chúng đều khổ vô thường vô ngã...Cắt đứt bằng cách xả ly, không nương tựa, không chấp trước...Nhận được chart này ngày 28 tháng 2 năm 2018...Không ngờ nó rất trùng hợp với bài viết của tôi năm 2017...

Kinh Pháp Hoa tuy không phải là kinh nguyên thủy từ Phật dạy nhưng do các Tổ ở Trung Hoa soạn ra nhưng cốt lõi của kinh không khác gì với nhưng thực hành cho lục căn thanh tịnh.
Cốt lõi của kinh:
Khai
Thị
Ngộ
Nhập
Khai Tri Kiến Phật
Thị Tri Kiến Phật
Ngộ Tri Kiến Phật
Nhập Tri kiến Phật
Tri kiến Phật là gì? Là thấy biết như thị...Thấy biết như thực là...Nói cách khác là Chánh niệm hay mindfulness
2.- Thôi Xá-Lợi-Phất! Chẳng cần nói nữa. Vì sao? Vì pháp khó hiểu ít có thứ nhất mà Phật trọn nên đó, chỉ có Phật cùng Phật mới có thể thấu tột tướng chơn-thật của các pháp, nghĩa là các pháp: tướng như vậy, tính như vậy, thể như vậy, lực như vậy, tác như vậy, nhơn như vậy, duyên như vậy, quả như vậy, báo như vậy, trước sau rốt-ráo như vậy.
Thấy muối biết là muối. như thị biết như thị...
Thấy muối, chưa nếm mà cho rằng muối mặn là tưởng uẩn xen vào xét đoán..
Bỏ muối vào miệng biết mặn...Như thị...biết như thị...
Khai thị ngộ nhập
Khai Phật tri kiến
Thị Phật tri kiến
Nhập Phật tri kiến
Phật tri kiến là gì? Thấy biết như thị... Thập như thị như nêu trên...đó là Phật tri kiến...Muốn thấy biết như thị...như nó là thế...phải mindfulness...chánh niệm...


